Go back

Tarihi değiştiren tapınak: Göbeklitepe

Sizin İçin

14 Ağu 2018 – Siemens Home Türkiye

Şanlıurfa’daki Göbeklitepe, insanlık tarihini yeniden yazıyor.


Anadolu, “ilk”lere ve “en”lere ev sahipliği yapan çok özel bir coğrafya olarak tüm dünyada tanınıyor.

Bu coğrafyanın önemli parçalarından biri olan, “Peygamberler Şehri” olarak bilinen Şanlıurfa’ya 21 km uzaklıkta bulunan Göbeklitepe’nin keşfi, uygarlık tarihine dair bildiğimiz pek çok şeyi değiştirdi. Dünyanın en eski anıtsal tapınak yapısı olma özelliğini taşıyan ve günümüzden yaklaşık 12 bin yıl önce inşa edildiği düşünülen Göbeklitepe, insanlık tarihi ile ilgili çok ilginç bilgiler sunuyor.

Önemi çok geç anlaşıldı

Germüş dağ sırasının doğu ucunda bulunan Göbeklitepe ilk kez 1960’lı yıllarda keşfedildi ancak önemi 1995 yılında arkeolog Prof. Klaus Schmidt tarafından Alman Arkeoloji Enstitüsü’nün desteğiyle başlatılan kazılarla anlaşıldı. Göbeklitepe, eski dönemlerde avcı-toplayıcı olarak yaşamış insanların sandığımızdan çok daha karmaşık inançları, toplum yapısı ve teknolojileri olduğunu ortaya koydu.

Üzeri kumla kapatılmış

Üzerinin doğal koşullarla kapanmadığı, bizzat insanlar tarafından kapatıldığı bulgulanan Göbeklitepe, bir yerleşim ya da nekropol (mezarlık) alanı değil. Çünkü insanların yerleştiğine ya da gömüldüğüne dair henüz hiçbir kanıt bulunamadı.

Önce inanç vardı!

Göbeklitepe, çeşitli uygarlık tarihi teorilerinin de değişmesini sağladı. Göbeklitepe’den önce, avcı-toplayıcıların tohumları kültüre alarak yerleşik hayata geçtiğine, ardından sınıfsal bir toplum yapısının oluştuğuna ve sonrasında inanç mekanizmalarının ortaya çıktığına inanılıyordu.

Ancak Göbeklitepe inşa edildiğinde, yani bundan 12 bin yıl önce dünya hala taş çağını yaşıyordu, insanlar avcı-toplayıcıydı, tohumları seçme, kültüre alma ve tarım yapma ise çok yeni başlamıştı. Göbeklitepe, insanların yerleşik hayata geçip henüz sınıfsal bir toplum yapısı ortaya çıkmadan inanç sistemlerinin oluştuğunu ortaya koydu. Göbeklitepe, bir inanç uğruna yapılmış tapınak ve toplanma noktasıydı. Bir başka deyişle, bugüne kadar tüm dünyada kabul gören teorinin aksine, her şeyden önce inanç vardı. İnanç yerleşik yaşamı değil, yerleşik yaşam inancı takip etti.

T sütunlu tapınaklar

Göbeklitepe, dünyanın ilk tapınakları olduğu bilinen 20 adet yapıdan oluşuyor. Henüz sadece altı tanesi gün ışığına çıkarılan bu tapınakların yapılış biçiminde ortak bir özellik göze çarpıyor. T biçiminde sütunlar ile çevrilmiş bu tapınakların merkezinde de iki adet T biçiminde sütun karşılıklı olarak yer alıyor. Ağırlıkları 4 ila 7 ton arasında olan bu devasa T sütunların üzerinde tilki, aslan, leopar, yaban domuzu, yaban eşeği, yaban öküzü, örümcek, yılan, turna, ördek, kelaynak gibi hayvanların kabartmaları ile balık ağına benzer tasvirler bulunuyor. Sütunların üzerinde ayrıca H ve S sembolleri ile göbek üzerinde bağlanmış el tasvirleri de gözlemleniyor.

Taş, taşla işlenmiş!

O dönemde hiçbir madeni alet olmadığından tüm bu yapıların, diğer taşlara göre daha sert olan cilalı taşlarla işlendiği düşünülüyor. Bu sütunların, Göbeklitepe’ye yaklaşık 500 metre uzaklıktaki bir taş ocağından kesilip buraya taşındığı biliniyor. Bunu başarabilmek için de dönemin avcı toplayıcı insanlarının ciddi şekilde iş bölümü yaparak düzenli bir şekilde çalışmış olması gerektiği vurgulanıyor.

Göbeklitepe UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde

Dünyanın en eski yapıları olarak bilinen, geçmişi MÖ 9600’lere uzanan Malta’daki Ggantija Tapınağı’ndan, İngiltere’deki Stonehenge’den ve Mısır Piramitleri’nden ortalama 7 bin yıl daha eski olan Göbeklitepe’nin 2018 yılında UNESCO’nun Dünya Mirası Listesi’ne eklendiğini de söyleyelim.

İnsanlık tarihini değiştiren gizemli Göbeklitepe, tüm ihtişamıyla keşfedilmeyi bekliyor.

Devamını Okuyun

Avrupa’nın gezilmeye değer 5 müzesini tanımaya ne dersiniz?


Müzeler, özellikle yurt dışı seyahatlerinin vazgeçilmez durakları arasındadır. Birçok önemli eser ve koleksiyonun sergilendiği müzelere ev sahipliği yapan Avrupa, misafirlerine ziyaret edebilecekleri eşsiz seçenekler sunar.

Devamını Okuyun

Dubrovnik her zaman güzel!


Adriyatik kıyılarında unutulmaz bir tatile hazır olun.

Devamını Okuyun
Siemens Home Türkiye

Siemens Home Türkiye 169 yıllık bilgi birikimi ve deneyimi ile heyecan verici olasılıkların dünyasını sunan, konutlara prestij kazandıran ankastrenin öncü markası Siemens Ev Aletleri, ürünlerinde ilerici kullanım özellikleri,modern tasarım, ileri teknoloji ve yenilikçilik ile işlevsellikleri ve zengin ürün çeşitliliği ile heyecan verici olasılıklarının dünyasını tüketicilerinin beğenisine sunmaya devam ediyor.

Scroll to top